| Preek over het 2e nachtgezicht van Zacharia |
 |
 |
 |
|
Preek over het 2e nachtgezicht van Zacharia - Capelle, 17 oktober 2008 - C.van Dusseldorp - Extra: aandacht Micha-campagne
Ps.30:1,3 Gz.156 Lezen: Zach.2:1-4 (NBG-’51: Zach.1:18-21) Korte uitleg voor de kinderen Ps.75:1,6 Lezen: Openb.13:1-10 2 Thes.1:3-12 Ps.89:17,18 Tekst: Zach.2:3 (NGB-’51: Zach.1:20) Ps.56:1,3,4 Ps.68:1,2,13 Gemeente van Christus,
** een spannend visioen?
Laat ik maar eerlijk toegeven. Ik heb mij flink verkeken op dit tweede nachtgezicht van Zacharia. Aan het begin van de week heb ik zelfs met ds.Vreugdenhil even overlegd of ik niet beter het 2e en 3e nachtgezicht van Zacharia in één preek zou kunnen behandelen. Want dit visioen van de horens en de smeden leek me niet zoveel boodschap te geven voor vandaag. Inmiddels denk ik dat ik er meerdere preken mee zou kunnen vullen. Want het visioen geeft heel veel te denken. Wat Zacharia mag zien en mag doorgeven is heel explosief. Het is een spannend visioen, dat ons voor pittige vragen stelt. Een storende boodschap voor mensen die hier graag onderuit zitten, om lekker over de bol geaaid te worden. Zo zit u hier natuurlijk nooit. Maar zo is het evangelie van Jezus Christus nooit. Dat God liefde is, betekent niet dat zijn woord altijd aardig en vriendelijk is. Daar zou je ook niet verder mee komen. Maar voor vandaag vond ik het echt confronterend. Daar heb ik me van tevoren op verkeken.
Waar heb ik het over? Wat maakt dit korte visioen nu zo spannend? Op zichzelf lijkt het redelijk eenvoudig en behoorlijk duidelijk. Zacharia ziet vier horens. Horens, als van een stier, symbool van macht en agressie. Denk maar aan stierengevechten: ze nemen zomaar iemand op de horens om ze weg te slingeren. De begeleidende engel zegt dat die horens symbool zijn voor de vreemde volken, die Israël weggestoten en onderdrukt en Jeruzalem verwoest hebben. Dat is inderdaad gebeurd, een aantal volken hebben er samen voor gezorgd dat het volk Israel uit het beloofde land werd weggevoerd. God liet dat toe, vanwege het onrecht en de afgoderij van zijn volk. En daarna ziet Zacharia vier smeden. Het kost hem wat meer moeite om ze te zien, omdat de Heer hem daar speciaal op moet wijzen. Je mag ook vertalen: vier bouwvakkers. Stevige kerels, met veel kracht, die allerlei materialen aankunnen. Zij staan symbool voor degenen die de vijandige volken tegenhouden, overwinnen en vernietigen. En dat mag je opvatten als het bevrijdingswerk van God. Daarin ligt een bemoediging: de vijanden van Israel zullen worden vernietigd. Er gebeurt in dit visioen eigenlijk niets. De profeet ziet vier horens en vier smeden en hoort van de engel wat het betekent. En dat kunnen we aardig volgen.
Goed, dat is de eerste laag. Het plaatje van dit gezicht is niet ingewikkeld. De tekst is begrijpelijk. En er is nog niet zoveel spannends aan te ontdekken. Dat wordt al een beetje anders, als we ons proberen voor te stellen hoe deze boodschap bij de volksgenoten van Zacharia is overgekomen. Dan krijgt het visioen meer inhoud en kracht. Dat moet ik eerst vertellen, voordat ik duidelijk kan maken wat nu het spannende voor ons vandaag is.
** een visoen voor Israël
Het zal je maar gebeuren, dat alles wat je zelf hebt opgebouwd, kapot wordt gemaakt. Het zal je maar gebeuren dat alles waar je vertrouwen in had, van je wordt afgepakt. Het zal je maar gebeuren dat degene die je het meest dierbaar is, wordt bespot en onteerd. En als je dan nog de moed en de ruimte bij elkaar schraapt om weer opnieuw te beginnen, breekt het je voortdurend bij de handen af. Door kwaadwillende mensen, door tegenslagen. Word je dan boos? Word je dan doodmoe? Verlies je de moed? Hoeft het van jou allemaal niet meer? Dat kun je je voorstellen.
Dit was de situatie van het volk Israël in de dagen van Zacaharia. Wij onderschatten denk ik, gemakkelijk de impact van de ballingschap van het volk. Het heeft hun complete bestaan geschokt, dat hun volk, het volk van de Here werd overwonnen. Het heeft hen verbijsterd dat Jeruzalem, Gods stad, werd ingenomen en dat ze hun land, het beloofde land, moesten verlaten. Het heeft hun fundamenten weggeslagen dat de tempelschatten werden buitgemaakt, de tempeldienst moest worden gestaakt en de tempel werd verwoest. Het heeft hen in het hart gegriefd en in diepe vertwijfeling gebracht dat de naam van de Here hun God straffeloos werd bespot en ontluisterd. Wie zijn ze eigenlijk nog? Zonder land, zonder tempel, zonder God? En als ze dan na tientallen jaren met een paar mensen weer terug zijn, is er eerst grote blijdschap en enthousiasme. Maar binnen de korste keren wordt het leven een hard en zwaar gevecht om te overleven, lukt het ze niet om een nieuwe tempel te bouwen, krijgen ze de tempeldienst al helemaal niet van de grond, en bereiken ze eigenlijk nooit meer een zelfstandig volksbestaan.
Wat gebeurt er nu als Zacharia dit visioen van de horens en de smeden mag doorgeven? Dan is het net of de camera uitzoomt. Er wordt een breder beeld gegeven van de situatie. Je krijgt een overzicht van het veld vanuit de commandotoren. Israël mag haar situatie leren zien door Gods ogen. Dat geldt voor alle acht visioenen. Maar ook voor dit 2e nachtgezicht. Dat werkt verhelderend en bemoedigend. ‘Beste mensen, de anti-goddelijke machten hebben zich tegen ons verzameld. Vijandige volken, gericht op onze vernietiging, omdat we Gods volk zijn. Het was niet alleen de straf van God over onze zonden. De volken die de straf moesten uitvoeren, hebben dat met bijzonder veel genoegen gedaan, en daarbij extra haat, wreedheid en sadisme laten zien. Het was de boze die met plezier zijn ruimte gebruikte tegen Gods kinderen. Maar God heeft zijn bouwvakkers. En zal die inzetten. De haat wordt beteugeld, de tegenstand wordt geneutraliseerd en de agressie en wreedheid wordt gewroken. De tranen zijn verzameld. De ellende is gezien. Het onrecht blijft niet ongestraft. Nu en straks. Want God is trouw. Vanwege de Christus.’ Dit betekent het visioen voor Israël. De boodschap om niet te wanhopen, maar met hoop, geloof en moed door te gaan. Het moet balsem voor hun ziel geweest zijn, nieuwe energie gegeven hebben en een nieuw besef van Gods aanwezigheid ondanks hun marginale bestaan.
** maar hoe ligt het nu?
Zo kreeg het visioen voor mij diepgang en warmte. Ik merkte een stuk aanbidding voor God, die zijn volk in zo’n moeilijke periode bemoedigde. Zo trouw is onze God. Maar het knagende gevoel was nog niet opgelost: op welke manier is dit ook Gods Woord voor ons vandaag? Hoe kan ik die bemoediging doorvertalen naar vandaag? Onze wereld, ons geloof, ons leven zijn onvergelijkbaar met die van toen. Hoe zou zo’n visioen er vandaag de dag uitzien? Stel dat de camera voor ons even uitzoomt, dat we even een breder beeld krijgen van onze werkelijkheid, even door Gods ogen mogen kijken, hoe zou het er dan uitzien? Moeten we het dan ook niet hebben over vijandige machten? Over strijd? Over vergelding? Wil ik dat wel?
Ik heb in de afgelopen weken geen visioen gehad. Ik droom wel eens, maar ontdek daar geen goddelijke openbaring in. Maar Zacharia heeft wel een visioen gehad. En dat visioen zegt niet alleen iets over zijn tijd en zijn volk. Maar het zegt ook iets over onze wereld, onze God en ons leven. Zeker als we ook dat andere visioen erbij betrekken. Dat visioen van Johannes, waarin ook sprake is van horens die tegen Gods volk gericht zijn. Dat beest uit de zee, met zijn tien horens en zeven koppen. De machten die tegen God en tegen Christus gericht zijn. En Johannes heeft zijn visioenen opgeschreven voor de kerk van Jezus Christus. Waarbij allerlei beschreven verhoudingen en gebeurtenissen steeds weer herkenbaar worden in de wereld. Voor wie het zien wil. Wat Zacharia zag over horens en smeden is niet achterhaald, afgerond of verdwenen. Het geeft nog steeds een beeld van de wereld. En van de Here God. Maar wat zegt het over onze wereld? En wat zegt het over onze God? We zullen ermee aan de slag moeten. Wil je dat? Even uitzoomen? Samen nadenken over wat er achter de zichtbare werkelijkheid gebeurt? Dan wordt dit visioen spannend. En worden de vragen pittig.
** er zijn dus vijanden!
Er zijn dus vijanden! Dat is het eerste waar ik bij stil wil staan. Er zijn vijandige machten, die het op Gods volk voorzien hebben. Voor de joden uit de tijd van Zacharia was dit geen verrassing. Ze hadden het aan den lijve ondervonden en stonden bij de puinhopen. Maar voor ons vandaag is het zaak om dit niet over te slaan. Of als vanzelfsprekend aan te nemen. Ik heb het idee, dat dit onder ons niet zo sterk leeft. Broeders, zusters, jongens, meisjes: Er zijn vijanden van Gods volk! Machten en mensen die Gods kinderen bedreigen, die Gods plan om zeep willen helpen, die Gods naam onteren. De horens uit het visioen van Zacharia geven een structuur aan. Er zijn vijanden van God in onze wereld. En ze worden ingezet door de boze. Op een andere manier dan toen het om een volk, een land en een tempel ging. Maar in de hele bijbel wordt het ons duidelijk gemaakt.
Wat voor vijanden bedreigen ons dan? Afgelopen vrijdag raakte ik even aan de praat met een oudere vrouw in een van de verzorgingshuizen hier in Capelle. Ze maakte zich zorgen over de christenheid in Nederland. Toen ik haar vroeg wat ze als de grootste bedreiging zag, zei ze: de islam en de welvaart. Inderdaad: de islam is een vijand van de Christus en van de mensen die Christus volgen. En de welvaart geeft mensen de illusie dat het leven wel vanzelf gaat. Dat je Christus niet nodig hebt, hooguit als een soort levensverzekering voor later. Die vrouw was helemaal niet zo rouwig om de financiele crisis vandaag.
Wat zijn de vijanden van Christus? Wat bedreigt de komst van het rijk van God? Wat belemmert je leven met en voor God? In de Michacampagne, waar vandaag extra aandacht voor gevraagd wordt, wordt gewezen op de levenshouding van westerse christenen. We staan ongelooflijk passief bij de extreme ongelijkheid tussen armen en rijken en kijken het liefst een andere kant op. We zijn grenzeloos onverantwoord bezig met de schepping van God en willen daar niets over horen. We tonen geen respect voor het leven dat God geeft, niet vóór de geboorte en niet bij het sterven. Dit alles toont een egoïsme, waarbij alles om onze eigen behoeften en belangen draait. Op het gebied van seksualiteit, in de relaties, in de financiele en economische kanten van ons bestaan en zelfs in onze plek en inzet in de kerk.
Dit zijn geen nieuwe dingen, die ik zeg. We benoemen ze vaak als valkuilen, verleidingen enzovoort. Maar vanuit het visioen van Zacharia zou ik u willen vragen: Zou u ze ook eens willen bekijken als echte vijanden van God en van Gods kinderen? Die erop gericht zijn om Gods zaak kapot te maken, het geloof in God uit te schakelen, Gods volk te vernietigen en Gods naam te laten verdwijnen? Wilt u niet over de agressie heenkijken, waarmee deze machten en ontwikkelingen zich doorzetten? Ze maken duizenden slachtoffers. Jongeren of ouderen, die het geloof steeds minder zegt, die hun eigen gang gaan, en Gods Rijk niet binnengaan. Vijanden. Het is vaak niet aan een persoon, een volk of een groep mensen te te koppelen. Het Godsvolk is ook niet meer beperkt tot één volk in één land met één tempel. Maar er zijn ook vandaag wel degelijk vijanden! Anti-goddelijke krachten, die zich doorzetten. De visioenen in de bijbel laten het ons zien. Die confronterende beelden, alsof je even door de ogen van God kijken mag. Daarom moet ik het u zeggen: Vergis u niet, er zijn vijanden van God, en ze zijn in onze wereld zeer actief.
** God heeft zijn bouwvakkers
Maar God heeft zijn bouwvakkers. Dat is het tweede waar we bij stil moeten staan. Die smeden, waar Zacharia op gewezen moet worden. Zo gemakkelijk zie je ze kennelijk niet. De Here zelf moet zijn profeet erop wijzen. God heeft zijn bouwvakkers, die de vijandige machten weerstaan en neerslaan.
Er is in de loop van de geschiedenis heel wat geprobeerd om die bouwvakkers van een naam te voorzien. Wel interessant om te lezen. De smeden zouden de volken zijn, die de vijanden van Israel weer overwinnen. Of het zijn de aartsengelen van God, die met hun engelenlegers strijden tegen de boze. Of het zijn de messias-achtige figuren: profeten en getuigen. Of het is zelfs een aanduiding van Jezus Christus en zijn apostelen. Voor elk van die antwoorden is wel iets te zeggen. Maar staan blijft dat de vijanden van Gods volk niet onbeperkt en ongehinderd hun gang kunnen gaan. Want God heeft zijn bouwvakkers.
Wij zijn dankbaar voor mensen die de tegenstanders ontmaskeren en aanwijzen. Mensen die van God bijzonder inzicht hebben ontvangen en ook in verwarrende tijden, de geestelijke moed om een weg te wijzen, om te waarschuwen en te bemoedigen. Gods bouwvakkers. We zijn dankbaar voor mensen die getuigen van de Here Jezus, mensen die initiatief durven nemen, onrecht bestrijden en zonden aan de kaak stellen. Die zich niet neerleggen bij de massa en zo anderen op de weg naar het Koninkrijk houden. Gods bouwvakkers. We zijn dankbaar voor mensen die nee durven zeggen tegen verleidingen, en zich biddend toewenden naar Jezus Christus. Elke keer weer Hem vragen om vergeving en vernieuwing en kracht om de weg met God te gaan, hoe donker of eenzaam die ook lijkt. Gods bouwvakkers.
Bent u zo’n bouwvakker van God? Als Johannes de macht van de beesten heeft geschetst, die op aarde Gods kinderen vernietigen, dan volgt de schets van het Lam en daarna van de mensen die het Lam volgen. Dat zijn de machten die uiteindelijk zorgen voor de val van de satan. De gewone mensen die trouw de Here dienen, biddend Jezus volgen en met liefde naar anderen omzien. Naar aanleiding van het visioen van Zacharia zou ik u willen vragen: in hoeverre bent u zo’n bouwvakker van God? Zo’n smid, die de verleiding onderkent en weerstaat, die de macht van de boze beseft en z’n kracht zoekt bij de Here, die het gevecht aangaat tegen de zonde en het onrecht, onder de leiding van de Geest. Of vind u het allemaal wel prima, is uw leven comfortabel georganiseerd, uw sociale netwerk verder goed voor elkaar en kerkelijk gelooft u het wel?
God heeft zijn bouwvakkers. Onder leiding en bescherming van de grootste smid: Jezus Christus. Die de boze direct heeft overwonnen en zijn kracht heeft verbroken.
** het loopt uit op vergelding
En de horens worden neergeslagen. Dat is het derde uit het visioen van Zacharia, waar we bij stil moeten staan. De vijanden van God en van Gods volk worden overwonnen en vernietigd. Er vindt vergelding plaats voor alle ellende die ze hebben veroorzaakt.
Opnieuw geldt, dat dit een onderdeel van de bijbelse boodschap is, waar we niet zo vaak over nadenken. De vergelding, het oordeel over Gods vijanden. Het klinkt zo wraakzuchtig, zo vol van geweld. Ook al weten we dat Gods toorn de achterkant is van zijn vurige liefde, toch houdt ons gevoel er moeite mee. Misschien ook wel, omdat we het persoonlijk maken. De mensen die Christus niet kennen, maar die ons wel lief zijn. Vallen die onder Gods oordeel? Maar dat wil je helemaal niet! Vragen en gedachten waar je mee vast loopt. Toch wordt in Zacharia ons de overwinning en vergelding als een bemoediging gebracht. Dat kun je ook zo leren zien en leren ervaren. Daarvoor moet je dat persoonlijke eerst even loslaten. Er is een betere insteek die ons wordt gewezen.
Wie zich bewust is van de vijandschap en strijd van de boze in onze wereld tegen God, tegen Christus en tegen het Koninkrijk, die zal de overwinning van die vijandige machten toejuichen. Wie merkt hoe sterk de verleiding en de aanvechting in het geloof kan zijn, die zal blij zijn met het uitzicht op verlossing en vrede en ongestoorde omgang met de Here. Wie zucht onder onrecht en bedrog, misbruik en geweld, die weet zich getroost met de gedachte dat het kwaad uiteindelijk niet ongestraft zal blijven. Wie verlangt naar recht en gerechtigheid voor onze wereld, die zal blij zijn dat bij God dat recht en die gerechtigheid heilig zijn, ook al lijkt het op aarde zo anders.
Deze gedachten en gevoelens brengen je in een andere positie bij het nadenken over de vernietiging van de vijandige machten. Want ze brengen je bij Jezus Christus. Je vertrouwt je leven aan Hem toe. Je liefde voor Hem geeft ook jou een heilige boosheid voor alles wat zich tegen Hem verzet. Je vertrouwen in Hem geeft je de rust om het oordeel ook in zijn handen te laten. Je geloof in Hem motiveert je om anderen vrijmoedig en met enthousiasme te vertellen van het Koninkrijk. Je hoop op Hem kan je zelfs tot het gebed brengen om herstel van recht en gerechtigheid en verwijdering van het kwaad in de wereld.
** zo geeft het visioen hoop en moed
Ik had mij verkeken op dit 2e visioen van Zacharia. Het leek zo duidelijk en een warme bemoediging voor Israël toen. Dat is het ook. Maar om die bemoeding van toen ook tot een echte bemoediging voor ons vandaag te maken, kunnen we niet de binnenbocht nemen. We konden niet om de confronterende en pittige vragen heen: Hoe en waar zie jij de vijandschap tegen God en Gods volk vandaag? De tegenwerking tegen Jezus Christus en de belemmeringen in het dienen van hem? Of zie je die al helemaal niet meer? In hoeverre ben jij een bouwvakker van God, aangevoerd en beschermd door de grote smid, Jezus Christus? Hoe blijkt het, dat jij standhoudt in Christus? Hoe leer je uit te kijken naar de overwinning van de Here over zijn vijanden en naar de vernieting van het kwaad, het oordeel over de vijandschap en het herstel van recht en gerechtigheid?
Ik heb geprobeerd een paar aanzetten te geven om in de spiegel te kijken van deze vragen. Een visioen laat iets zien van de werkelijkheid in onze wereld, wat je met je eigen ogen niet ziet. Dat vraagt geloof. Of je mee wilt kijken naar wat de Here je laat zien. Maar dat geeft ook overzicht, hoop en moed.
We kunnen ons dat voorstellen voor de joden uit de tijd van Zacharia. Onderdrukt, vertwijfeld en onzeker. Dit visioen bemoedigt. Het neemt de nood en de vragen serieus en wijst tegelijk een weg naar voren. Zo wordt het ook een bemoediging voor ons vandaag. Waar we de vijandschap zien, de aanvechting ervaren, of ons onzeker of onderdrukt voelen. Wat je niet kunt zien, is wel waar: De Here ziet het, zijn Zoon heeft overwonnen en zal alle dingen herstellen. Dat geeft hoop om ondanks alles vast te houden. Dat geeft moed om ondanks alles door te gaan. Aan de hand van Christus. |